สัญญาจะซื้อจะขายคืออะไร ทำไมต้องมีก่อนจ่ายเงินจอง
หลายคนเสียเงินจองไปแล้วหลายหมื่นถึงหลายแสนบาท โดยที่ยังไม่เคยเห็นกระดาษสักแผ่น สุดท้ายเมื่อเจอปัญหาบ้านไม่ตรงปก ผู้ขายไม่ยอมคืนเงิน หรือกู้ไม่ผ่านตามที่คุยไว้ ก็ไม่มีหลักฐานอะไรไปต่อรองเลย นี่คือเหตุผลที่ สัญญาจะซื้อจะขาย มีความสำคัญไม่แพ้ตัวบ้าน
สัญญาจะซื้อจะขาย คือข้อตกลงว่าในอนาคตผู้ขายจะโอนกรรมสิทธิ์ทรัพย์ให้ผู้ซื้อ และผู้ซื้อจะจ่ายเงินตามที่กำหนด โดยยังไม่โอนกรรมสิทธิ์ในวันเซ็นสัญญา เอกสารฉบับนี้จึงทำหน้าที่ล็อกราคา ล็อคเงื่อนไข และกำหนดว่าถ้าใครผิดสัญญาจะเกิดอะไรขึ้น
การซื้อขายบ้านมือสอง ทาวน์โฮม คอนโด หรือที่ดิน มักใช้สัญญานี้คู่กับ ใบจอง ซึ่งเป็นเอกสารสั้นๆ ก่อนหน้า บทความนี้สรุปว่าต้องระบุอะไรบ้าง และจุดไหนที่คนมักพลาดจนเสียเปรียบ
สัญญาจะซื้อจะขาย ต้องระบุอะไรบ้าง
ไม่จำเป็นต้องใช้สำนวนกฎหมายยาวๆ แต่ต้องครบประเด็นต่อไปนี้ หากอีกฝ่ายไม่ยอมใส่ข้อใด ให้ถามว่าเพราะอะไรและบันทึกคำตอบไว้
1. คู่สัญญาและผู้มีอำนาจลงนาม
ระบุชื่อ ที่อยู่ และเลขบัตรประชาชนของทั้งสองฝ่ายให้ตรงกับโฉนดหรือหนังสือกรรมสิทธิ์ หากเป็นนิติบุคคลให้ใส่ชื่อบริษัท เลขทะเบียน และผู้มีอำนาจลงนามพร้อมหนังสือรับรอง ถ้าผู้ขายไม่ใช่เจ้าของโดยตรง เช่น เป็นทายาทหรือผู้รับมอบอำนาจ ต้องขอหนังสือมอบอำนาจหรือหนังสือมรดกมาดูด้วย
2. รายละเอียดทรัพย์สินให้ชัดที่สุด
เขียนเลขที่โฉนด เลขที่ดิน หน้าสำรวจ ตำบล อำเภอ จังหวัด เนื้อที่ และสิ่งปลูกสร้างที่รวมอยู่ให้ครบ กรณีคอนโดให้ระบุเลขที่ห้อง ชั้น อาคาร และเลขที่หนังสือกรรมสิทธิ์ห้องชุด รวมถึงพื้นที่ใช้สอยตามที่ระบุในสัญญาเดิม ถ้ามีที่จอดรถหรือห้องเก็บของให้ระบุว่าโอนสิทธิ์มาด้วยหรือไม่
3. ราคาและวิธีการชำระเงิน
แยกให้เห็นทีละงวดว่า จ่ายเท่าไร เมื่อไร ด้วยวิธีใด และมีเงื่อนไขอะไรบ้าง เช่น เงินจอง เงินมัดจำ เงินดาวน์ และเงินส่วนที่เหลือชำระวันโอน ควรระบุเลขบัญชีผู้รับเงินให้ชัดเจน และเก็บหลักฐานการโอนทุกครั้ง
4. เงินจองกับเงินมัดจำ ต่างกันอย่างไร
สองคำนี้ให้ผลทางกฎหมายต่างกัน เงินจองมักเป็นค่าตอบแทนการล็อคทรัพย์ หากผู้ซื้อถอนตัวอาจไม่ได้คืน ส่วนเงินมัดจำถือเป็นหลักประกันการปฏิบัติตามสัญญา ซึ่งตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มีผลเรื่องการริบหรือคืนทั้งจำนวนและค่าปรับเพิ่มในบางกรณี
ในทางปฏิบัติ สิ่งที่สำคัญกว่าชื่อเรียกคือ เขียนให้ชัดว่าเงินก้อนนี้คืนได้หรือไม่ได้ในกรณีใด เช่น กู้ไม่ผ่านตามเงื่อนไขที่ระบุ ให้คืนเต็มจำนวนภายในกี่วัน เพื่อไม่ให้เกิดการตีความคนละแบบ
5. กำหนดวันโอนกรรมสิทธิ์และสถานที่
ระบุวัน เดือน ปี และสถานที่จดทะเบียน เช่น สำนักงานที่ดินเขตที่ทรัพย์ตั้งอยู่ พร้อมเงื่อนไขว่าหากเลื่อนนัดได้กี่วัน และต้องแจ้งล่วงหน้าเท่าไร การกำหนดวันชัดเจนช่วยให้ทั้งสองฝ่ายวางแผนเรื่องเงินและเตรียมเอกสารได้ทัน
6. ใครจ่ายค่าโอน ค่าภาษี และค่าจดจำนอง
ข้อนี้ทำให้คนทะเลาะกันมามากที่สุด โดยทั่วไปค่าธรรมเนียมการโอนมักแบ่งกันฝ่ายละครึ่ง แต่ไม่ใช่กฎตายตัว ทุกอย่างขึ้นอยู่กับที่ตกลงกัน ดังนั้นเขียนให้ชัดว่าใครรับผิดชอบค่าใช้จ่ายรายการใดบ้าง รวมถึงภาษีเงินได้หัก ณ ที่จ่าย ภาษีธุรกิจเฉพาะ และค่าอากรแสตมป์ เพื่อไม่ให้งบบานปลายวันโอน
7. ภาระผูกพันที่ติดมากับทรัพย์
ต้องระบุว่าทรัพย์มีจำนองหรือสัญญาเช่าค้างอยู่หรือไม่ ผู้ขายจะไถ่ถอนจำนองเมื่อไร รวมถึงค่าส่วนกลาง ค่าไฟฟ้า ค่าน้ำ ที่ค้างชำระ ว่าใครจ่ายและจะหักจากเงินงวดสุดท้ายหรือไม่
8. สภาพทรัพย์และสิ่งที่รวม-ไม่รวมในการขาย
ทำรายการทรัพย์สินให้ชัด เช่น แอร์ทุกตัว ชั้นวางของบิลท์อิน เฟอร์นิเจอร์ หรือเครื่องใช้ไฟฟ้า ถ้าผู้ขายจะขนออก ให้ระบุว่าเอาอะไรออกได้บ้าง วิธีที่ปลอดภัยคือถ่ายรูปและแนบท้ายสัญญาเป็นเอกสารประกอบ เพื่อป้องกันการเปลี่ยนของภายหลัง
ข้อควรระวังก่อนเซ็นสัญญา
- ตรวจโฉนดก่อนเสมอ ขอดูตัวจริงและตรวจที่สำนักงานที่ดินว่าชื่อเจ้าของตรงกับผู้ขายหรือไม่ มีจำนองหรืออายัดหรือเปล่า
- อย่าจ่ายเงินสดโดยไม่มีหลักฐาน โอนผ่านธนาคารและเก็บสลิปทุกครั้ง พร้อมระบุวัตถุประสงค์การโอน
- อ่านทุกบรรทัดก่อนเซ็น โดยเฉพาะข้อที่เกี่ยวกับการริบเงินและการยกเลิกสัญญา หากไม่เข้าใจให้ถามก่อน ไม่ใช่เซ็นแล้วค่อยมาคิด
- ขอสำเนาสัญญาเก็บไว้ ทั้งสองฝ่ายควรได้ต้นฉบับหรือสำเนาที่ลงนามแล้วคนละชุด
- เช็คเงื่อนไขสินเชื่อก่อน ถ้าต้องกู้ ควรถามธนาคารเรื่องวงเงินและระยะเวลาอนุมัติ เพื่อกำหนดวันโอนให้สอดคล้องกัน
ตัวอย่างทรัพย์ที่กำลังขายอยู่บน Kaibaan
การดูประกาศจริงหลายๆ รายการช่วยให้เห็นภาพราคาและรูปแบบทรัพย์ในแต่ละทำเล ก่อนตัดสินใจนัดดูของจริง ตัวอย่างเช่น
- บ้านเดี่ยว จรัญสนิทวงศ์ 45 ใกล้เซ็นทรัล ปิ่นเกล้า — ตัวอย่างบ้านเดี่ยวในเมืองที่ต้องตรวจเรื่องโฉนดและภาระผูกพันให้ละเอียด
- คอนโด 28 Chidlom 2 ห้องนอน ใกล้ BTS ชิดลม — กรณีคอนโดที่ควรตรวจหนังสือกรรมสิทธิ์ห้องชุดและค่าส่วนกลางค้างชำระ
ดูประกาศทั้งหมดเพิ่มเติมได้ที่หมวด บ้าน และ คอนโด
คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับสัญญาจะซื้อจะขาย
เซ็นสัญญาจะซื้อจะขายแล้ว แต่กู้ไม่ผ่าน ทำอย่างไร
ขึ้นอยู่กับข้อสัญญาที่ตกลงไว้ หากระบุว่าเงินจองหรือมัดจำจะคืนเมื่อกู้ไม่ผ่าน ผู้ซื้อควรขอหนังสือแจ้งผลสินเชื่อจากธนาคารไว้เป็นหลักฐาน และแจ้งผู้ขายตามระยะเวลาที่กำหนด หากสัญญาไม่ได้เขียนเรื่องนี้ไว้ ควรเจรจากันตั้งแต่ก่อนจ่ายเงิน
สัญญาจะซื้อจะขายต้องทำที่สำนักงานที่ดินหรือไม่
ไม่จำเป็น เอกสารนี้เป็นสัญญาระหว่างบุคคล ทำกันเองได้ แต่ต้องมีหลักฐานการลงนามและรายละเอียดทรัพย์ที่ชัดเจน ส่วนการโอนกรรมสิทธิ์จึงจะต้องไปจดทะเบียนที่สำนักงานที่ดินพร้อมเอกสารครบถ้วน
ใช้ทนายช่วยร่างสัญญาดีไหม
หากมูลค่าทรัพย์สูงหรือมีเงื่อนไขซับซ้อน เช่น มีผู้ถือกรรมสิทธิ์หลายคน มีมรดก หรือมีสิ่งปลูกสร้างที่ยังไม่ถูกต้องตามกฎหมาย การให้ผู้เชี่ยวชาญช่วยตรวจสัญญาถือเป็นการลงทุนที่คุ้ม เพราะค่าใช้จ่ายเล็กน้อยเมื่อเทียบกับความเสี่ยงที่อาจเกิดขึ้น
สรุปก่อนจ่ายเงินจอง
สัญญาจะซื้อจะขายที่ดีไม่ใช่สัญญาที่ดูเป็นทางการ แต่คือสัญญาที่เขียนชัดว่าใครทำอะไร เมื่อไร และถ้าผิดจะเกิดอะไรขึ้น ตรวจโฉนด ตรวจผู้ขาย ตรวจภาระผูกพัน และอ่านทุกข้อก่อนเซ็น ทุกครั้งที่จ่ายเงินให้มีหลักฐาน เพราะวันที่เกิดปัญหาคือวันที่เอกสารเพียงแผ่นเดียวอาจช่วยรักษาเงินหลายแสนบาทของคุณไว้ได้
กำลังมองหาบ้าน คอนโด หรือที่ดินที่ต้องการอยู่หรือไม่ เริ่มจากดูประกาศที่คัดมาแล้วใน หมวดบ้าน หรือ หมวดที่ดิน แล้วนัดชมทรัพย์กับผู้ลงประกาศโดยตรง และอย่าลืมใช้รายการในบทความนี้เป็นเช็กลิสต์ก่อนจ่ายเงินทุกครั้ง